27° Açık
  • EURO
  • DOLAR

DİDİM EKOLOJİK RİSK KISKACINDA

Yazarlar - Nisan 19, 2020 18:07 A A

Denizle doğanın, doğa ile tarihin birleştiği Didim, Aydın’ın turizm alanında iki büyük ilçesinden biridir. Kuzeyi-Söke Ovası ve Büyük Menderes Nehri; Kuzey Doğusu-Bafa Gölü; Güneyi, Batısı ve Doğusu-Ege Denizi ile çevrili olan Didim bir yarımada görünümündedir. Eşsiz plajlara sahip Didim, çevresinde deniz imkanları olmayan yerli ve yabancı insanların ikinci konut ihtiyacını giderdiği, her yıl artan nüfusuyla bir tatil yeri haline gelmiştir. Didim’in cazibe merkezi olması, insanların açgözlü ve doyumsuz tavırları, yerel yönetimlerin plansız programsız ve rant yaklaşımlı yönetimleri nedeniyle bugün Didim’in ekolojik sürdürülebilirliği tehlikeye girmiştir.

M.A.Erdoğan 2012 yılında Büyük Menderes Havzasında(BMH) erozyon, kuraklık, doğal alan yangınları, net birincil üretim, nüfus artışı ve alan kullanımı/arazi örtüsü değişimi parametreleri bazında ekolojik risk analizi yöntemi geliştirilmesi çalışması yaptı. Bu çalışmada üretilen ekolojik risk indeksi görüntüsü sonucuna göre BMH’daki en yüksek ekolojik risk değeri Didim ilçesinde çıkmıştır. Didim’i sırası ile Denizli, Aydın, Uşak, Çivril, Söke, Nazilli izlemiştir. Didim’in nüfus değişimi ve kuraklık değerlerin üst düzeyde olması, düşük net birincil üretim verimliliği, yüksek alan kullanım/arazi örtüsü değişim değerlerine sahip olması Didim’de en yüksek ekolojik risk indeks değerinin çıkmasının sebebidir. 1985-2010 yılları arasında BMH’da en yüksek nüfus artışı yüzde 605 artış ile Didim’de görülmüştür. Didim’de kısa bir zaman diliminde nüfus artışının çok fazla olması, beraberinde konut ihtiyacını gündeme getirmiştir. Konut için Didim’de geniş tarım alanları üstündeki bitki örtüsü yok edilmekte, tarım alanları miktar olarak azalmakta, erozyona açık hale gelmekte, kuraklık artmaktadır.

M.A.Erdoğan’ın yaptığı çalışmada BHM’da mevcut “doğal koruma alanları” dahilinde en yüksek ortalama ekolojik risk değerleri Büyük Menderes Deltası Kuş Alanı ve Dilek Yarımadası Milli Parkı sınırları dahilinde tespit edilmiştir. Her iki doğal koruma alanları ise Didim ilçe sınırları içinde veya komşuluğunda bulunmaktadır. Büyük Menderes Nehrinin tüm BMH’sı boyunca aldığı ve taşıdığı kirlilik en üst seviyeye Söke ovası ve Büyük Menderes Deltasında ulaşmaktadır. Kirli Büyük Menderes Nehir suyu ile yapılan tarımsal sulama yada belli aralıklarla B. Menderes Nehrinin taşması sonucu Söke ovası ve B. Menderes Deltası topraklarında yoğun ağır metal, kimyasal, fiziksel ve radyonükleit kirlenme meydana gelmektedir. Tüm bu nedenlerle B. Menderes Nehri ile bu nehirden su alan Bafa Gölü içinde yaşayan canlılar ile kirli topraklarda yetişen tarımsal ürünleri tüketen insanlarda hastalıklar meydana gelmekte, ölümler artmaktadır.

Peki 2012 yılında BMH’da doğal koruma alanları arasında Büyük Menderes Deltası Kuş Alanında en yüksek ortalama ekolojik risk değeri saptanmasının Aydın günlük yaşantısında karşılığı var mıdır?

Orman ve Su İşleri Bakanlığı 2014-2015 yıllarında Büyük Menderes Deltası , Bafa gölü ve Azap gölünde kış ortası “su kuşları” sayımı yaptı. Bu çalışmada Büyük Menderes Deltasında “su kuş tür sayısının” yüzde 38, “su kuş sayısının” yüzde 47 azaldığı saptandı. Bafa gölü, Büyük Menderes Deltası ve Azap gölü toplamında ise “toplam kuş sayısının” yüzde %37 azaldığı saptandı.
2018 yılı Mayıs ayında Büyük Menderes Deltası Milli Parkı sınırları içinden geçen tahliye kanalında 3 km. boyunca binlerce balık ölüsü bulundu. Tahliye kanalı ile Büyük Menderes Nehri’nin birleşerek denize aktığı alanda görülen balık ölüleri suyun yüzeyini günlerce kapladı.
D.Karagülle 2018 yılında Aydın İlinde Çevre Risk Faktörleri araştırması yaptı.

Bu araştırmada 2007-2018 yılları arası Aydın iline ait hava, şebeke suyu, yüzeysel su, toprak, besin kalitesi ile kanser arası ilişki değerlendirildi.
2012-2016 yılları arası Aydın ili genelindeki “şebeke suyu” ölçümlerine baktığımızda Bromoform ve Krom değerleri en çok Didim’de artmıştır. Şebeke suyunda Bromodorm ve Krom artışına madencilik ve tesisat işlemleri, dezenfeksiyon ürünleri sebep olmaktadır. Yine aynı dönemde İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik sınır değerlerine göre Didim şebeke suyunda Bor 38 kat, Demir 110 kat, Florür 150 kat, Nitrat 290 kat fazla saptanmıştır. Bu ağır metallerin Didim şebeke suyunda artışına ise sanayi-deterjan-tekstil boyama-gübre-kimyasal-kanalizasyon atıkları sebep olmaktadır. Didim şebeke suyundaki Nitrat artışı ile Akciğer kanseri, Bor artışı ile meme kanseri arasında pozitif ilişki saptanmıştır.
2012-2016 yılları arası Aydın ili genelindeki “yüzeysel su” ölçümlerine baktığımızda Çinko, Magnezyum, Potasyum, Sodyum, Bakır, Fosfat, Toplam Azot değerleri en çok Didim’de artmıştır.

2012-2016 yılları arasında Aydın genelinde kadınlarda yüzde 96, erkeklerde yüzde 123, her iki cinsiyette yüzde 110 ile en fazla kanser artışları Didim’de gerçekleşmiştir. Didim’de kadınlarda en sık görülen kanser meme kanseri iken erkeklerde en fazla görülen kanser Akciğer kanseridir.
Didim’de şebeke suyunda insanları kanser edecek düzeyde ağır metal ve organik maddelerin görülmesi, Didim’de kanalizasyon sisteminin yetersiz olduğunu, kanalizasyon ile şebeke suyu sistemleri arasında ilişkinin olduğunu, şebeke suyu alt yapısının yetersiz olduğunu, şebeke suyunu arıtacak yeterli arıtma sisteminin olmadığını, şebeke suyunun sağlıksız olduğunu göstermektedir. Didim’de yüzeysel sularda fazla miktarda ağır metal ve organik maddelerin saptanması, Didim’de endüstriyel işletmelerin atıksularını arıtmadan su kaynaklarına bıraktıkları, tarımda çok fazla zirai ilaç ve gübrenin kullanıldığını göstermektedir.

Türkiye Atom Enerji Kurumu 2002-2011 yılları arasında 81 il ve ilçelerinde “yüzey toprak” ile “içme ve şebeke su” numunelerinde doğal ve yapay radyonükleitlerin aktivite değişimleri ile toplam alfa/beta aktivite derişimleri ölçüldü. Didim’de “yüzey topraklarda” ölçülen Potasyum-40 ve Thoryum değerleri Türkiye ve dünya ortalama değerlerinden fazla saptanmıştır.
H.Hassoy ile A.Aktuna 2018 yılında yaptıkları araştırmada, Potasyum-40 radyonüklitinin ortalama aktivite derişimi arttıkça, hem kanser mortalitesinin hem de kansere özel orantılı ölüm hızının hemen her yıl için arttığını saptamışlardır. Didim’de yüzey topraklarda dünya ortalamasından daha fazla radyonükleitlerin saptanmasının sebebi, Didim’de dağlara taşlara sığmayacak düzeyde çok geniş ve dağınık bir coğrafyaya yayılan yapılaşma sonucu, toprak ve toprak üstü bitki örtüsü bütünlüğünün bozulması, yeraltında doğal şekilde bulunan radyonükleitlerin yeryüzüne çıkışının insan eli ile kolaylaştırılmasıdır.

Bugün Didim yüzey toprakları radyonükleit kirlenmeyi arttıracak yeni tehlikelerde karşı karşıyadır. Bu tehlikeler Didim ilçe sınırları içinde jeotermal kaynaklara, Didim’i çevreleyen dağlarda maden ocaklarına izin veren proje ve ihalelerin yapılmasıdır.
Didim Osmanlı İmparatorluğu zamanında varlığını “Yoran” ismi ile sürdürmüştür.

1955 depreminden sonra önceleri halk arasinda “Hisar” olarak da adlandırılan “Yoran” devlet tarafından yaptırılan afet evlerine taşındıktan sonra “Yenihisar” adını almıştır. Sonrasında isim benzerliğine meyil vermemek için dünya üzerinde sadece bir yerde bulunan ve kök olarak “DIDYMAION”‘dan gelen “DİDİM” olarak yenilemiştir. Didim gerçekten dünyada eşi benzeri olmayan doğal ve kültürel zenginliklere sahiptir. Bu zenginlikler halkındır, dünya mirasıdır. Hiçbir kişi ve kesimin çıkarları uğruna feda edilemez, yok olmasına izin verilemez. Didim’de var olan ekolojik risk Didim’in tüm varlıkları ile sürdürülebilirliğini tehlikeye atacak boyuta ulaşmıştır.

M.Ö. 7. ve 6. yüzyilda Apollon tapınağı Antik dünyanın en önemli kehanet merkezlerinden biriydi. Bugün Didim’in ulaştığı ve taşıdığı ekolojik risk seviyesi kehanet değildir. Büyük Menderes Nehrinin denize döküldüğü yere antik çağda Miletos ismi verilmiştir. Burası dünyada Rasyonel Düşüncenin ilk filizlerini verdiği topraklardır. Rasyonel Düşünce ve yapılan bilimsel çalışmalar, Didim’in ulaştığı ekolojik risk seviyesinin Didim’in kendini yenileyebileceği seviyeyi aşmaya başladığını göstermektedir.

Bugün Didim’in ulaştığı fiziksel ve sosyo-ekonomik ekolojik risk seviyesi insanlığına ibret olacak tarihsel olayların hatırlanmasına sebep olmuş, dünya üzerinde var olan zenginlikler üzerinde tüm insanlarının hakkı olduğunu, dünya insanlarının kardeş olduğunu göstermiştir. M.Ö. 6. yy.’da yapılan Apollon’un tunç heykeli, M.Ö. 494 yılında “Lade Deniz Savaşı”ndan sonra Persler tarafından yağmalanarak “Ekbatana”ya (İran) götürülmüştür. Tahrip edilen tapınağın yerine, Hellenistik dönemde daha büyüğü yapılmaya başlanıldı. Tapınağın yapımına yardım eden Suriye Kralı”Selevkos”, Ekbatana’ya götürülen Apollon heykelini geri getirtmiştir. Bugün Suriye kralı Selevkos’un torunları, dünyanın dengesini bozarak küresel iklim değişikliğine sebep olan sömürgeci emperyalist ülkelerin kendilerini tüm dünya varlıklarının sahibi olarak görmesi ve bu uğurda dünyayı savaşa sürüklemeleri nedeniyle ata topraklarından göç etmek zorunda kalmaktadır. Yaşamak için Ege Denizi ötesini hedef seçen savaş mağduru Suriye halkı tarihsel içgüdü ile olsa gerek Didim’e gelmekte, Apollon’un tunç heykelinin baktığı yönde gece karanlığında denize açılmakta, deniz tıpkı Büyük Menderes Havzası gibi ölüm tarlası haline dönüşmektedir.

Büyük Menderes Havzası ve bu havzada en yüksek ekolojik risk seviyesine ulaşan Didim halkı daha fazla bu kirliliği sürdüremez. Havza halkı kehanete inanmaktan vazgeçmez, rasyonel düşünmez ve bilime inanmazsa korkarız ki çok yakın bir zamanda Selevkos’un torunlarının peşine takılmak zorunda kalacaktır.

Bu haber 1018 kez okundu.
bir kap su
Yazarlar - 18:07 A A
BENZER HABERLER
haber hattı

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.

HAVA DURUMU

15 Ağustos 2020 CUMARTESİ
27°
  • CTS 37.3°
  • PAZ 37.1°
  • PTS 37.3°

HABER LİSTESİ

  • 01
    Bize hatırlattıkların için teşekkürler Coronavirüs!..
    Dün sosyal medyada güzel bir video paylaşıldı… Ben de ilgiyle ve biraz da farkındalıkla izledim… Video coronavirüs’e  teşekkürle başlıyordu ve devamında bizlere unuttuğumuz bazı ŞEY’leri tek tek  hatırlatıyordu… İşte o videodaki SES’e kulak verelim: “Teşekkürler Coronavirüs. Bizi silkelediğin için!.. Bize daha büyük bir şeye bağlı olduğumuzu gösterdiğin ve düşündürdüğün için!.. Teşekkürler, bize bollukla, sağlıkla, özgürce […]
  • 02
    6 Kilo Uyuşturucu Aydın’a Sokulmadı
    Aydın Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce Aydın il merkezinde uyuşturucu madde ticareti ve kullanımını önlemeye yönelik yapılan operasyonda K9 Narkotik köpeği Çayra’nın da yardımıyla uyuşturucu ele geçirildi. 22.03.2020 günü Doğu illerinden aydına yüklü miktarda uyuşturucu madde getireceği istihbaratı alınan  K. İ. isimli şahsın kullanmakta olduğu aracında yapılan yapılan aramada, araçın çeşitli yerlerinde ve […]
  • 03
    Didim’de yalnız yaşayan kadın evinde ölü bulundu
    Didim’de bir kadın evinde ölü bulundu Didim’de yalnız yaşayan  kadın evinde ölü bulundu Olay Yeni Mahalle 825 sokak Yusuf Apartmanı No:4 Kat 1’de meydana geldi. Edinilen bilgiye göre; ailesi yurt dışında yaşayan ve uzun yıllardır Didim’de tek başına  ikamet eden Funda Yıldız’dan (45) komşuları bir süredir haber alamadı. Apartmanda duyulan koku üzerine komşular durumu polise […]
  • 04
    Altınkum Vakıf Tesislerinde Yıkım Başladı
    Altınkum Vakıf Tesislerinde Yıkım Başladı Yıkımı Zabıta Durdurdu Altınkum Yalı Caddesi üzerinde bulunan ve Didimlilerin park olmasını istediği,  ancak halen belirsizliğini sürdüren ve Vakıf Arazisi olarak bilinen yerdeki metruk binalar yıkılmaya başlandı. Gazetemiz e gelen haberler üzerine görüştüğümüz yetkililer metruk binanın bazı hayati tehlike yaratmaya başladığını ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü olarak yıkıma başladıkları söylendi. Didim […]
  • 05
    Didim İmam Hatip Ortaokulu Kapatıldı
    Didim İmam Hatip Ortaokulu Kapatıldı Didim’de Çamlık Mahallesinde Kurulan Didim imam hatip Ortaokulu ve Yenimahalle’deki pansiyonlu Anadolu İmam hatip Lisesine  talep olamaması üzerine,  Didim İmam Hatip Ortaokulu ile Didim Anadolu İmam Hatip Lisesi’nin  olduğu binaya taşınacak. Geçtiğimiz yıl  200 Kişilik pansiyonu 24 dersliği bulunan liseye yeterli öğrencinin başvurmaması üzerine  okul yeterli  kapasiteye ulaşamadı. Didim’in Y […]
  • 06
    Korona Günlerinde OSB Yeniden mi Hortluyor?
    Didim’de geçtiğimiz yıl Tarım Bakanlığınca yatırım planlarına alınan Didim’de Su Ürünleri Organize Sanayi Bölgesi ve Balık Çiftliklerinin  yapımıyla ilgili Didim kamuoyunun tepkisi ve toplanan 40 bine yakın imzaya rağmen,  AK Parti Aydın Milletvekili Rıza Posacı, Didim’de kurulması planlanan Su Ürünleri Organize Sera Bölgesi (OSB) ile ilgili yaptığı açıklamada ilçedeki çevreci tepkileri eleştirdi. Yapılması planlanan  Balık […]
  • 07
    “SAKIN EV VE ARSA SATMAYIN DİDİM’E OTEL YAPMAYIN(!)”
    “SAKIN EV VE ARSA SATMAYIN DİDİM’E OTEL YAPMAYIN(!)” Didim’in fahri hemşerisi Turizmci Hüseyin Baraner’den korona sonrası turizm ile ilgili öngörüler ve tavsiyeleri ve öngörülerinde  “En az beş yıl otel yapmayın” yakarışı ve  ” Arsası, evi, yatırımı olanlar sakın ola yerinizi satmayın” önerisi dikkat çekiyor. Gazetemize de yaptığı açıklamaların dikkat çeken bölümlerinde Baraner,  uzun dönem öngörüleri […]
  • 08
    “DİDİM’İN BİR DEĞERİNİ DAHA YİTİRMESİNE İZİN VERMEYECEĞİZ”
    DİDİM’İN BİR DEĞERİNİ DAHA YİTİRMESİNE İZİN VERMEYECEĞİZ Dün gazetemize haber olan Altınkum Yalı Caddesi üzerindeki Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait metruk tesislerde yıkım işlemlerin başlaması üzerine Didim Belediyesi işlemi durdurma kararı aldı. Konuyla ilgili olarak Didim Derneği Yönetim Kurulu yazılı bir basın açıklaması ile söz konusu arazinin Didim’in belleğini barındırdığını ve halen kendilerinin de taraf olduğu […]
  • 09
    DİDİMLİ KADININ KARANTİNA GÜNLERİ
    DİDİM GERÇEK GAZETESİ’NİN HABER/RÖPORTAJ Ertan YURDERİ          & Candan ….     4 günlük karantina günlerini İstanbul’da Yıldız Teknik Üniversitesi kampüsündeki yurtta kalarak yaşayan Didimli Candan arkadaşımızla yaptığım telefon görüşmesinden bazı önemli noktaları sizlere aktarmak istiyorum… ” … Almanya’dan Didim’e dönmek üzere THY uçağına binmiştim. Uçakta 60 kişi vardı, bizleri mümkün olduğunca […]
  • 10
    AN İTİBARİYLE DİDİM GERÇEĞİ
    Büyükşehirlerden Didim’e kaçış var sanırım. Didim’in en işlek caddesi üzerinde oturuyoruz. Araba plakalarının çoğunluğuna baktığımızda başta Ankara olmak üzere Eskişehir, İstanbul, Çorum vs. gibi plakaların çoğaldığını görüyoruz. Buraya kaçıp gelenlere şunu söylemek istiyorum. Hastanemizin kapasitesi kış zamanlarında bile yetersiz yaz aylarında yaşamış olduğumuz kalabalığı biliyor olmanız lazım. Burası kış aylarında 85 bin nüfusu bile kaldıramıyor. […]